Przyczyny bezrobocia jak pokazuje sytuacja na rynku pracy państw wysoko rozwiniętych, ich szczególnym problemem staje się długotrwałe bezrobocie. Ujawnienie się bezrobocia w Polsce było jednym z efektów procesu transformacji ekonomicznej zapoczątkowanej w 1989 r. Funkcjonujący przedtem system o charakterze nakazowo- rozdzielczym nie zakładał występowania normalnego rynku pracy. Niedopuszczalnie do występowania swobodnego działania mechanizmu rynkowego powodowało m.in. oderwanie wysokości płac od poziomu wydajności pracy. Utrzymywane było pełne zatrudnienie, jednak w wielu krajach realnego socjalizmu, występowało bezrobocie ukryte. Ważnym zjawiskiem był proces restrukturyzacji gospodarki i próba likwidacji wspomnianego bezrobocia ukrytego.

 

 


Głównymi przyczynami bezrobocia są:

  • Zaniedbania rozwojowe kraju w ujęciu gałęzi gospodarki i jego poszczególnych regionów,
  • wysokie dla pracodawców koszty pracy,
  • niedostosowanie poziomu struktury kształcenia do potrzeb i wymagań gospodarki,
  • niekorzystnie sformułowane prawo pracy,
  • niesprawne działanie instytucji rynku pracy,
  • spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego,
  • czynnik demograficzny ( napływ osób z drugiego powojennego wyżu demograficznego),
  • bezrobocie frykcyjne,
  • niski poziom wykształcenia części społeczeństwa,
  • brak doświadczenia zawodowego wśród napływającej kadry absolwentów,
  • zmiany w technologii,
  • wysokie obciążenia fiskalne,
  • bierna postawa bezrobotnych,
  • modyfikacja polityki celnej,
  • nastawienie gospodarki na import,
  • zmniejszenie popytu na konkretne dobra i usługi,
  • niedorozwój gospodarczy niektórych regionów,
  • niedostosowanie systemu edukacji do potrzeb rynku pracy,
  • niedostatek środków finansowych mających za zadanie wspomaganie tworzenia miejsc pracy,
  • wyznaczanie przez rząd stawek płacy minimalnej,
  • nieprzygotowanie niektórych regionów do gwałtownej transformacji,
  • przyczyną bezrobocia mogą być działania państwa, rozumiane szeroko jako pomoc socjalna: jeżeli państwo przyznaje wysokie zasiłki dla bezrobotnych, które mają stawkę zbliżoną do przeciętnych wynagrodzeń co sprawia, że motywacja do szukania pracy jest niska,
  • przepisy socjalne, których zadaniem jest poprawa losu pracowników często powodują wzrost kosztów pracy powyżej zysków z jej efektów, co sprawia e praca najemna przestaje być opłacalna dla pracodawcy i pracownicy zostają zwolnieni,
  • za wysokie podatki mogą powodować, że dochody, które przedsiębiorstwa mogłyby wydać na inwestycje i na nowe miejsca pracy, zostają wykorzystane w inny sposób,
  • działania związków zawodowych często wymuszają wzrost płacy co doprowadza do sytuacji, w której pewna grupa osób może być wykluczona z rynku pracy, ponieważ ich zatrudnienie staje się nieopłacalne,
  • postęp technologiczny, wywołujący zmniejszone zapotrzebowanie na pracowników, który pozwala na utrzymywanie takiego samego poziomu produkcji pod względem ilościowym oraz jakościowym,
  • problemy mieszkaniowe w miejscach gdzie znalezienie pracy jest możliwe- problemy te uniemożliwiają przepływ osób,
  • sezonowe wahania poziomu zatrudnienia.