Koszt rzeczywisty to koszt faktycznie ponoszony przez przedsi臋biorstwo w danym okresie m.in./ w ci膮gu miesi膮ca roku b膮d藕 kwarta艂u. Ka偶da firma czy przedsi臋biorstwo wytwarzaj膮ce dany produkt lub us艂ug臋 ponosi nak艂ady na rzecz czynnik贸w produkcji czyli ponosi koszty produkcji, to wydatki na zakup surowc贸w, energii, koszty przeznaczane na zakup maszyn oraz urz膮dze艅 produkcyjnych, czynsze za korzystanie  z pomieszcze艅, p艂ace, koszty reklam i p艂acone odsetki od kredyt贸w. W praktyce nazywane s膮 one kosztami ksi臋gowymi, maj膮cymi uj臋cie ex post, czyli uj臋cie ewidencyjne w ksi臋gach rachunkowych. Koszty produkcji s膮 narz臋dziem rachunku ekonomicznego, dotycz膮 r贸wnie偶 analizy ex ante, poniewa偶 maj膮 s艂u偶y膰 do analizy wydatk贸w bie偶膮cych oraz ocenienie rentowno艣ci inwestycji. Szersze uj臋cie od koszt贸w ksi臋gowych to poj臋cie rzeczywistych koszt贸w ekonomicznych.

 


Kiedy rozpatruje si臋 koszty jako pieni臋偶ne wyra偶anie nak艂ad贸w rzeczywistych na czynniki produkcji, mo偶na wyr贸偶ni膰 kilka grup:

 

Kryterium sposobu powi膮zania z produktem:

- Koszty bezpo艣rednie to takie kt贸re odnosz膮 si臋 do konkretnego wyboru m.in. p艂ace bezpo艣rednie, ubezpieczenia spo艂eczne, materia艂y bezpo艣rednie ( fizyczne sk艂adanki wyrob贸w) oraz inne.

- Koszty po艣rednie nie mo偶na ich odnie艣膰 do konkretnych wybor贸w m.in. amortyzacja 艣rodk贸w trwa艂ych, koszty administracyjne, zu偶ycie energii, odsetki bankowe i kary.

Kryterium rodzaju wydzielenia:

- Koszty osobowe obejmuj膮 one wynagrodzenia pracownik贸w.

- Koszty materia艂owe s膮 one sum膮 warto艣ci materia艂贸w, paliw, energii, kt贸re zosta艂y zu偶yte do produkcji danego dobra.

- Amortyzacja trwa艂ego maj膮tku produkcyjnego jest zaliczana do koszt贸w w艂asnych produkcji oraz ustalana jest na podstawie stawek odpis贸w, zr贸偶nicowanych dla okre艣lonych rodzaj贸w 艣rodk贸w, odpisy amortyzacyjne s艂u偶膮 poryciu zu偶ycia materia艂贸w oraz urz膮dze艅 produkcyjnych.

Kryterium zale偶no艣ci od rozmiar贸w produkcji:

- Koszty sta艂e s膮 to koszty na kt贸re nie ma wp艂ywu zmniejszenie b膮d藕 zwi臋kszenie produkcji np. amortyzacja maj膮tku trwa艂ego, p艂ace kierownictwa, konserwacje urz膮dze艅 oraz koszty energii.

- Koszty zmienne to koszty kt贸re zmieniaj膮 si臋 w zale偶no艣ci od rozmiar贸w produkcji dla dobra, kiedy produkcja ro艣nie koszty zmienne r贸wnie偶 rosn膮, a kiedy wielko艣膰 produkcji spada, r贸wnie偶 koszty obni偶aj膮 si臋 m.in. koszty zu偶ycia materia艂贸w, si艂y roboczej czy energii.

 

Suma koszt贸w sta艂ych oraz koszt贸w zmiennych stanowi ca艂kowity koszt produkcji.

- Ca艂kowite koszty zmienne to iloczyn jednostek zmiennych czynnik贸w produkcji oraz ich cen jednostkowych.

- Ca艂kowite koszty sta艂e to iloczyn jednostek sta艂ych czynnik贸w produkcji oraz ich cen jednostkowych.

 

Koszty przeci臋tne:

- Przeci臋tny koszt ca艂kowity- to iloraz koszt贸w ca艂kowitych oraz ilo艣膰 wytworzonych produkt贸w.

- Przeci臋tny koszt zmienny- to iloraz ca艂kowitych koszt贸w zmiennych oraz wielko艣ci produkcji.

- Przeci臋tny koszt sta艂y- to iloraz ca艂kowitych koszt贸w sta艂ych oraz wielko艣ci produkcji gdy produkcja ca艂kowita ro艣nie, w贸wczas te koszty malej膮.

 

Koszt kra艅cowy to zmiana koszt贸w ca艂kowitych na skutek zwi臋kszenia wielko艣ci produkcji o jednostk臋.