Prawo - s艂owo pochodz膮ce z j臋zyka 艂aci艅skiego od rzeczownik贸w lex, iusLex oznacza dos艂ownie ustawa, regu艂a, zasadaIusnatomiast to ustawa, zasada. Kojarzy si臋 z podobnie brzmi膮cym iustus, czyli prawy, sprawiedliwy. Definicja prawa nie jest wcale taka 艂atwa do jednoznacznego ustalenia. Od wiek贸w spierano si臋 o ustalenie, co to jest prawo. W znaczeniu historycznym oraz ze wzgl臋du na fakt jakiego przedmiotu dotyczy, mo偶na wyr贸偶ni膰 nast臋puj膮c膮 definicj臋. Najog贸lniej rzecz ujmuj膮ce to system norm prawnych, to znaczy og贸lnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych regu艂 post臋powania powsta艂ych w zwi膮zku z zaistnieniem i reguluj膮ce prawid艂owe funkcjonowanie pa艅stwa. Mo偶e tak偶e dotyczy膰 innego uporz膮dkowanego organizmu spo艂ecznego. Zasady panuj膮ce w danej strukturze s膮 stanowione b膮d藕 zatwierdzane (uznawane) przez okre艣lone organy sprawuj膮ce w艂adz臋. Dotyczy to zar贸wno organ贸w w艂adzy publicznej jak i spo艂ecznej. Regu艂y te s膮 stosowane pod sankcjami obowi膮zuj膮cymi za ich z艂amaniem, w艂膮cznie z przymusem do ich przestrzegania. Prawo reguluje 偶ycie spo艂eczne, w kt贸rym bez odpowiednich norm i zasad zapanowa艂by chaos i anarchia.

 

 


Co to jest prawo?

Prawo, jako zbi贸r norm i regu艂, jest podzielone na wiele specjalistycznych ga艂臋zi. Ka偶da z nich reguluje wybran膮 dziedzin臋 偶ycia spo艂ecznego. Wyr贸偶niamy wi臋c m.in. prawo rodzinne, pracy, autorskie, medyczne, kanoniczne, naukowe, podatkowe, celne, rolne, itd. Ka偶da cz臋艣膰 funkcjonowania pa艅stwa jest prawnie usankcjonowana i podlega normom.

Mo偶na wyr贸偶ni膰 kilka najbardziej znanych koncepcji dotycz膮cych definiowania prawa, mi臋dzy innymi rozpatrywane przez takie osoby jak:

  1. Tomasz z Akwinu rozumia艂 prawo jako "pewne promulgowane rozumowe rozporz膮dzenie ustanowione dla dobra wsp贸lnego przez osob臋 maj膮c膮 piecz臋 nad wsp贸lnot膮". W jego koncepcji osoba stanowi膮ca i pilnuj膮ca prawnego porz膮dku mia艂a na wzgl臋dzie dobro nie tylko indywidualne czy wybranych jednostek, ale ca艂ego spo艂ecze艅stwa.
  2. Podobn膮 teori臋 prawa sformu艂owa艂 francuski filozof, polityk i ekonomista Fr茅d茅ric Bastiat. Uwa偶a艂 on, 偶e prawo sk艂ada si臋 z praw naturalnych polegaj膮cych na ich legalnej obronie przez ca艂e spo艂ecze艅stwo. Prawo - w jego poj臋ciu - zast臋powa艂o si艂y indywidualne (czyli pojedynczego cz艂owieka) na rzecz si艂y wsp贸lnoty (zbioru ludzi) w celu obrony podstawowych praw (do 偶ycia, wolno艣ci i przede wszystkim w艂asno艣ci).
  3. Odmienne od przedstawionych powy偶ej spojrzenie prezentowa艂 Karol Marks czy te偶 W艂odzimierz Lenin. W ich uj臋ciu prawo uznawane by艂o jako "tzw. nadbudowa ideologiczna do spo艂eczno-gospodarczej bazy, jest stanowione przez klas臋 panuj膮c膮, w interesie tej klasy i w celu utrzymania jej panowania". W tym rozumieniu istnieje wybrana grupa spo艂eczna, kt贸ra rz膮dzi reszt膮 spo艂ecze艅stwa i to tej klasie nale偶膮 si臋 specjalne przywileje.
  4. Natomiast Zygmunt Ziembi艅ski rozpatrywa艂 prawo w szerokim poj臋ciu, pr贸buj膮ce zebra膰 rozmaite sposoby, w jakie ludzie pojmuj膮 prawo, sformu艂owa艂 kilka koncepcji i sub-koncepcji (normatywne - w tym pozytywistyczn膮, prawonaturaln膮 i neopozytywistyczn膮 oraz realistyczne).