Organizacja – definicja, cechy, cele, rodzaje i przykłady

Szczegóły: Autor: Tomasz Szymaniak; Kategoria: Definicje finansowe

Organizacja to celowo utworzony i względnie wyodrębniony z otoczenia system, w którym ludzie, zasoby, technologie, informacje oraz określona struktura współdziałają w celu realizacji wspólnych zadań i osiągania założonych celów. W naukach o zarządzaniu organizację można więc rozumieć zarówno jako konkretną instytucję lub przedsiębiorstwo, jak i jako określony sposób uporządkowania części składających się na większą całość.

Zintegrowana Platforma Edukacyjna wskazuje, że w ujęciu nauk o zarządzaniu organizację tworzą ludzie posługujący się odpowiednim wyposażeniem i techniką, a jej powstanie wiąże się z realizacją misji oraz osiąganiem określonych celów. Organizacja posiada wewnętrzną strukturę, reguły współdziałania i pozostaje jednocześnie w stałych relacjach z otoczeniem.

Organizacja nie musi być przedsiębiorstwem nastawionym na osiąganie zysku. Organizacjami mogą być również urzędy, uczelnie, szkoły, szpitale, fundacje, stowarzyszenia, związki zawodowe, partie polityczne, instytucje kultury, organizacje międzynarodowe czy jednostki administracji publicznej. To, co je łączy, to pewien stopień uporządkowania, określone cele, podział zadań oraz współdziałanie ludzi i innych zasobów.

Najprościej mówiąc, organizacja jest uporządkowaną całością stworzoną po to, aby dzięki współpracy wielu elementów osiągnąć rezultat, którego pojedyncze osoby lub niezależne zasoby nie byłyby w stanie osiągnąć równie skutecznie.

Spis treści:

Definicja organizacji
Znaczenia pojęcia organizacja
Cechy organizacji
Cele organizacji
Elementy organizacji
Zasoby organizacji
Organizacja jako system
Organizacja a otoczenie
Struktura organizacyjna
Rodzaje struktur
Organizacja formalna i nieformalna
Misja, wizja i strategia
Kultura organizacyjna
Funkcje organizacji
Rodzaje organizacji
Organizacje publiczne
Organizacje pozarządowe
Organizacja w znaczeniu prawnym
Organizacja a firma
Organizacja a instytucja
Cykl życia organizacji
Efektywna organizacja
Przykłady organizacji
Najczęstsze pytania
Bibliografia

Znaczenia pojęcia „organizacja”.

Pojęcie organizacji jest wieloznaczne. W naukach o zarządzaniu najczęściej wyróżnia się trzy podstawowe sposoby jego rozumienia: rzeczowy, czynnościowy i atrybutowy. Takie rozróżnienie występuje również w polskiej literaturze akademickiej dotyczącej zarządzania.

1. Organizacja w znaczeniu rzeczowym.

W znaczeniu rzeczowym organizacja jest konkretnym podmiotem złożonym z powiązanych ze sobą części. Może nim być np. przedsiębiorstwo, urząd, szkoła, fundacja albo szpital.

Kiedy mówimy: „ta organizacja zatrudnia 500 pracowników”, używamy słowa organizacja właśnie w znaczeniu rzeczowym.

2. Organizacja w znaczeniu czynnościowym.

W znaczeniu czynnościowym organizacja oznacza proces organizowania, czyli tworzenia, porządkowania lub przekształcania określonej całości.

Przykładami mogą być organizacja pracy, organizacja konferencji, organizacja produkcji albo organizacja procesu sprzedaży.

3. Organizacja w znaczeniu atrybutowym.

W znaczeniu atrybutowym słowo organizacja oznacza cechę określającą stopień uporządkowania określonej całości.

Mówiąc: „w tej firmie panuje dobra organizacja pracy”, opisujemy sposób uporządkowania działań, a nie samą instytucję.

Najważniejsze cechy organizacji.

Nie każda przypadkowo zgromadzona grupa ludzi jest organizacją. Aby można było mówić o organizacji w znaczeniu nauk o zarządzaniu, musi występować pewien stopień uporządkowania i współdziałania.

Do podstawowych cech organizacji należą:

celowość – organizacja jest tworzona i utrzymywana w celu realizacji określonych zadań;
wyodrębnienie z otoczenia – posiada możliwe do określenia granice organizacyjne;
ludzie – działalność organizacji jest bezpośrednio lub pośrednio związana z aktywnością człowieka;
struktura – występuje określony podział ról, obowiązków, władzy i odpowiedzialności;
współdziałanie – poszczególne części organizacji wpływają na siebie i realizują zadania wspólnie;
zasoby – organizacja wykorzystuje zasoby ludzkie, materialne, finansowe i informacyjne;
zasady i normy – zachowania uczestników są w pewnym stopniu regulowane;
komunikacja – pomiędzy poszczególnymi częściami organizacji następuje przepływ informacji;
relacje z otoczeniem – organizacja nie funkcjonuje w całkowitej izolacji;
zdolność do zmian – organizacje mogą dostosowywać strukturę i sposób działania do nowych warunków.

Materiały edukacyjne ZPE zwracają szczególną uwagę na znaczenie informacji, współdziałania oraz władzy, a także na istnienie struktury określającej podział zadań, odpowiedzialności i przepływu informacji.

Cele organizacji.

Organizacja powstaje po to, aby realizować określone cele. Ich charakter zależy od rodzaju organizacji. Przedsiębiorstwo może dążyć do osiągania zysku i rozwoju, szpital do ochrony zdrowia, uczelnia do prowadzenia działalności naukowej i dydaktycznej, a fundacja do realizacji określonych celów społecznych.

Cele organizacji można podzielić między innymi na:

Cele strategiczne – dotyczą długoterminowego kierunku rozwoju organizacji.
Cele operacyjne – dotyczą bieżących działań i konkretnych wyników osiąganych przez poszczególne jednostki organizacyjne.
Cele finansowe – np. osiągnięcie określonych przychodów, rentowności lub ograniczenie kosztów.
Cele społeczne – np. poprawa sytuacji określonej grupy społecznej.
Cele jakościowe – np. poprawa jakości produktu, usługi lub obsługi klienta.
Cele rozwojowe – np. wejście na nowy rynek, zwiększenie kompetencji pracowników albo wdrożenie nowej technologii.

PARP zwraca uwagę na zależność pomiędzy celami strategicznymi i operacyjnymi: cele strategiczne wyznaczają długoterminowy kierunek, natomiast cele operacyjne przekładają strategię na działania konkretnych działów i pracowników.

Z jakich elementów składa się organizacja?

Organizacja jest systemem złożonym z wielu wzajemnie powiązanych elementów. Nie można sprowadzić jej wyłącznie do pracowników albo budynku, w którym prowadzona jest działalność.

Do podstawowych elementów organizacji można zaliczyć:

ludzi;
cele;
strukturę;
zadania;
technologię;
procesy;
informacje;
zasoby finansowe i rzeczowe;
kulturę organizacyjną;
system podejmowania decyzji;
relacje z otoczeniem.

Zmiana jednego z tych elementów często wpływa na pozostałe. Przykładowo wdrożenie nowej technologii może wymagać przeszkolenia pracowników, zmiany procesów, zakresu odpowiedzialności oraz struktury zespołu.

Zasoby organizacji.

Organizacja realizuje swoje cele poprzez odpowiednie wykorzystanie zasobów. Mogą mieć one charakter materialny lub niematerialny.

Zasoby ludzkie.

Obejmują pracowników, menedżerów i inne osoby współpracujące z organizacją, a także ich wiedzę, doświadczenie, umiejętności i kompetencje.

Zasoby rzeczowe.

Są to między innymi budynki, maszyny, urządzenia, wyposażenie, środki transportu, surowce i infrastruktura.

Zasoby finansowe.

Obejmują środki pieniężne i źródła finansowania pozwalające organizacji prowadzić działalność.

Zasoby informacyjne.

To dane, dokumenty, informacje o klientach, procesach i rynku, a także wiedza potrzebna do podejmowania decyzji.

Zasoby niematerialne.

Mogą nimi być marka, reputacja, know-how, prawa własności intelektualnej, relacje z klientami oraz kultura organizacyjna.

ZPE dzieli zasoby organizacji między innymi na materialne i niematerialne, wskazując wśród nich zasoby ludzkie, informacyjne, rzeczowe oraz finansowe.

Organizacja jako system otwarty.

W podejściu systemowym organizacja jest traktowana jako system otwarty, który pozostaje w ciągłej relacji z otoczeniem. Pobiera z niego określone zasoby, przetwarza je, a następnie przekazuje do otoczenia wyniki swojego działania.

Schemat ten można przedstawić w prosty sposób:

WEJŚCIE → ORGANIZACJA → WYJŚCIE

Wejściem mogą być pieniądze, materiały, praca, informacje, energia lub technologie.

Wewnątrz organizacji odbywają się procesy, które przekształcają dostępne zasoby.

Wyjściem mogą być produkty, usługi, informacje, decyzje lub inne rezultaty działalności.

Przedsiębiorstwo produkcyjne pobiera np. surowce, energię, pracę i kapitał, następnie wykorzystuje je w procesie produkcji i dostarcza klientom gotowy produkt. Uczelnia korzysta z pracy kadry, infrastruktury i wiedzy, aby realizować działalność naukową oraz kształcić studentów.

Otoczenie organizacji.

Żadna organizacja nie funkcjonuje całkowicie niezależnie od otoczenia. Jej działalność może zależeć między innymi od klientów, dostawców, pracowników, konkurencji, przepisów prawa, sytuacji gospodarczej oraz rozwoju technologicznego. ZPE opisuje organizację jako system pozostający w stałym kontakcie i wymianie z otoczeniem.

Najczęściej wyróżnia się:

Mikrootoczenie.

Obejmuje podmioty bezpośrednio związane z działalnością organizacji, np.:

klientów;
dostawców;
konkurentów;
partnerów biznesowych;
pracowników;
instytucje finansowe.

Makrootoczenie.

Obejmuje szersze czynniki oddziałujące na wiele organizacji, np. sytuację gospodarczą, zmiany społeczne, prawo, rozwój technologii, demografię czy warunki polityczne.

Czym jest struktura organizacyjna?

Struktura organizacyjna określa sposób uporządkowania poszczególnych części organizacji. Pokazuje między innymi, kto wykonuje określone zadania, kto podejmuje decyzje, komu podlegają poszczególni pracownicy oraz w jaki sposób przepływają informacje.

Według materiałów ZPE struktura określa formalny podział władzy, zadań, odpowiedzialności i informacji, a jej graficznym odwzorowaniem może być schemat organizacyjny.

Dobra struktura powinna pomagać w:

jednoznacznym podziale obowiązków;
unikaniu dublowania zadań;
określeniu odpowiedzialności;
sprawnym przepływie informacji;
koordynacji pracy różnych jednostek;
podejmowaniu decyzji;
realizacji celów organizacji.

Rodzaje struktur organizacyjnych.

Nie istnieje jedna struktura odpowiednia dla wszystkich organizacji. Jej konstrukcja zależy między innymi od wielkości podmiotu, charakteru działalności, technologii, otoczenia oraz etapu rozwoju.

Struktura hierarchiczna.

Posiada wyraźne szczeble zarządzania i zależności służbowe. Decyzje podejmowane są przede wszystkim na wyższych poziomach organizacji.

Struktura płaska.

Charakteryzuje się niewielką liczbą poziomów zarządzania i większą samodzielnością pracowników. PARP wskazuje, że niewielkie przedsiębiorstwa często posiadają stosunkowo płaską strukturę organizacyjną.

Struktura funkcjonalna.

Organizacja dzielona jest na obszary specjalizacji, np. sprzedaż, marketing, produkcję, finanse czy HR.

Struktura macierzowa.

Łączy co najmniej dwa sposoby podporządkowania, np. strukturę funkcjonalną z projektową. Pracownik może być związany jednocześnie z określonym działem oraz zespołem projektowym.

Struktura projektowa.

Duża część pracy organizowana jest wokół czasowych zespołów tworzonych w celu realizacji konkretnych projektów.

Struktura sieciowa.

Organizacja opiera się w znacznym stopniu na współpracy między samodzielnymi jednostkami i partnerami zewnętrznymi.

PARP opisując rozwój przedsiębiorstw wskazuje, że wraz ze wzrostem organizacji mogą pojawiać się kolejno struktury funkcjonalne i hierarchiczne, zdecentralizowane, macierzowe, projektowe oraz sieciowe.

Organizacja formalna i nieformalna.

W ramach jednej organizacji mogą jednocześnie istnieć relacje formalne i nieformalne.

Organizacja formalna.

Wynika z oficjalnie ustalonych zasad. Mogą ją tworzyć:

regulaminy;
statuty;
procedury;
zakresy obowiązków;
hierarchia stanowisk;
schemat organizacyjny;
system podejmowania decyzji.

Formalizacja pomaga standaryzować procesy i zwiększać przewidywalność działania organizacji.

Organizacja nieformalna.

Powstaje spontanicznie na podstawie rzeczywistych kontaktów między ludźmi. Obejmuje nieformalne grupy, relacje, autorytety oraz kanały komunikacji, które nie muszą pokrywać się z oficjalnym schematem organizacyjnym.

Przykładowo pracownik bez stanowiska kierowniczego może ze względu na doświadczenie cieszyć się w zespole większym autorytetem niż wynikałoby to z jego formalnej pozycji.

Misja, wizja i strategia organizacji.

Misja określa podstawowy sens istnienia organizacji i wartość, którą chce ona tworzyć dla swojego otoczenia. Na jej podstawie może być budowana strategia określająca długoterminowe cele i sposób ich osiągania. ZPE bezpośrednio łączy misję organizacji z jej strategią i długoterminowymi celami.

Wizja przedstawia pożądany przyszły stan organizacji.

Strategia określa natomiast sposób przejścia od obecnej sytuacji do stanu, który organizacja chce osiągnąć.

W uproszczeniu:

misja – po co istniejemy?
wizja – gdzie chcemy się znaleźć?
strategia – jak chcemy tam dotrzeć?
cele – jakie konkretne rezultaty musimy osiągnąć?

Kultura organizacyjna.

Kultura organizacyjna obejmuje utrwalone w organizacji wartości, normy, przekonania, zwyczaje i sposoby zachowania. Wpływa na to, jak pracownicy komunikują się, podejmują decyzje, reagują na problemy i współpracują ze sobą.

Kultura może przejawiać się między innymi poprzez:

sposób komunikowania się;
podejście do klienta;
stosunek do błędów;
styl zarządzania;
akceptowany poziom formalności;
podejście do innowacji;
system nagradzania;
rytuały i zwyczaje;
język używany wewnątrz organizacji.

Materiały Uniwersytetu w Białymstoku opisują kulturę organizacyjną jako zbiór wartości i norm zachowania charakterystycznych dla danej organizacji, przejawiających się również w widocznych artefaktach oraz sposobach komunikowania się.

Funkcje organizacji.

Funkcje organizacji zależą od celu, dla którego została utworzona. Nie wszystkie organizacje wykonują więc identyczne funkcje.

W przedsiębiorstwie mogą występować między innymi:

funkcja produkcyjna lub usługowa – tworzenie dóbr i świadczenie usług;
funkcja marketingowa – badanie rynku i pozyskiwanie klientów;
funkcja sprzedażowa – sprzedaż produktów i usług;
funkcja finansowa – zarządzanie środkami finansowymi;
funkcja personalna – zarządzanie zasobami ludzkimi;
funkcja logistyczna – organizowanie przepływu materiałów i produktów;
funkcja badawczo-rozwojowa – rozwijanie produktów, technologii i procesów;
funkcja zarządcza – planowanie, podejmowanie decyzji, koordynowanie i kontrola.

W organizacji publicznej lub społecznej funkcje mogą wyglądać zupełnie inaczej i wynikać przede wszystkim z powierzonych jej zadań lub celów statutowych.

Rodzaje organizacji.

Organizacje można klasyfikować według różnych kryteriów. Nie istnieje jeden podział odpowiedni dla wszystkich zastosowań.

Ze względu na podstawowy charakter działalności można wyróżnić między innymi:

organizacje gospodarcze;
organizacje publiczne;
organizacje społeczne;
organizacje pozarządowe;
organizacje polityczne;
organizacje zawodowe;
organizacje religijne;
organizacje edukacyjne;
organizacje naukowe;
organizacje sportowe;
organizacje międzynarodowe;
organizacje charytatywne.

Ze względu na sposób funkcjonowania można natomiast mówić np. o organizacjach scentralizowanych, zdecentralizowanych, hierarchicznych, sieciowych, projektowych lub wirtualnych.

Czym jest organizacja publiczna?

Organizacja publiczna realizuje zadania związane z interesem publicznym i funkcjonuje w ramach sektora publicznego. Przykładem mogą być urzędy administracji publicznej, niektóre instytucje kultury czy inne jednostki wykonujące zadania publiczne.

Organizacje publiczne nie powinny być utożsamiane z organizacjami pozarządowymi, które funkcjonują poza strukturą administracji publicznej.

Czym jest organizacja pozarządowa?

Organizacja pozarządowa – NGO – jest szczególną kategorią organizacji określoną w polskim prawie. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie określa warunki, które musi spełniać podmiot, aby mieścić się w ustawowej definicji organizacji pozarządowej. Do typowych przykładów należą fundacje i stowarzyszenia.

Organizacji pozarządowej nie należy automatycznie utożsamiać z organizacją pożytku publicznego – OPP. OPP jest szczególnym statusem, który może uzyskać podmiot spełniający wymagania określone w przepisach.

Czy każda organizacja posiada osobowość prawną?

Nie. Sam fakt, że dany podmiot jest organizacją, nie oznacza automatycznie posiadania osobowości prawnej.

Kodeks cywilny wskazuje, że osobami prawnymi są Skarb Państwa oraz jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Przepisy przewidują również jednostki organizacyjne, które nie są osobami prawnymi, ale na mocy ustawy posiadają zdolność prawną.

Oznacza to, że pojęcie organizacji jest szersze od pojęcia osoby prawnej.

Również w prawie administracyjnym występuje pojęcie organizacji społecznej. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość jej udziału w określonych postępowaniach, jeżeli spełnione zostaną ustawowe przesłanki związane m.in. z jej celami statutowymi i interesem społecznym.

Organizacja a firma – czy to to samo?

Nie. „Organizacja” jest pojęciem znacznie szerszym niż przedsiębiorstwo czy potocznie rozumiana firma.

Każde przedsiębiorstwo może być analizowane jako organizacja, ale nie każda organizacja jest przedsiębiorstwem.

Przykładowo:

bank jest organizacją i przedsiębiorstwem;
fabryka działająca jako spółka jest organizacją i przedsiębiorstwem;
urząd gminy jest organizacją, ale nie jest przedsiębiorstwem;
fundacja jest organizacją, ale jej podstawowym celem nie musi być prowadzenie działalności gospodarczej;
uczelnia jest organizacją, niezależnie od tego, czy ma charakter publiczny czy niepubliczny.

Organizacja a instytucja.

Pojęcia „organizacja” i „instytucja” mogą się częściowo pokrywać, ale nie zawsze oznaczają dokładnie to samo.

W znaczeniu rzeczowym organizacja może być rozumiana jako konkretny podmiot lub instytucja. W naukach społecznych pojęcie instytucji może jednak posiadać również szersze znaczenie, obejmujące trwałe normy i reguły społeczne.

Dlatego w konkretnym tekście zawsze warto sprawdzić, w jakim znaczeniu używane jest dane pojęcie. Rozróżnienie organizacji w znaczeniu rzeczowym od procesu organizowania jest również wskazywane w publikacjach Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.

Cykl życia organizacji.

Organizacja nie musi zachowywać przez cały okres działalności tej samej struktury i sposobu zarządzania. Wraz ze wzrostem mogą zmieniać się jej potrzeby, liczba pracowników, poziom formalizacji, sposób komunikacji i podział odpowiedzialności.

PARP, opisując model rozwoju przedsiębiorstwa Larry'ego Greinera, wskazuje kolejne fazy związane m.in. z:

kreatywnością;
kierowaniem;
delegowaniem;
koordynacją;
współpracą.

Rozwojowi mogą towarzyszyć charakterystyczne kryzysy – np. przywództwa, autonomii, kontroli czy nadmiernej biurokracji. Wraz ze wzrostem organizacji jej struktura może przechodzić od nieformalnej i płaskiej do bardziej funkcjonalnej, hierarchicznej, zdecentralizowanej, macierzowej albo sieciowej.

Co wpływa na sprawne funkcjonowanie organizacji?

Samo stworzenie struktury nie gwarantuje skutecznego działania organizacji. Poszczególne elementy muszą współpracować i wspierać realizację wspólnych celów.

Znaczenie mają między innymi:

jasno określone cele;
czytelny podział odpowiedzialności;
sprawna komunikacja;
dostęp do właściwych informacji;
kompetentni pracownicy;
właściwy poziom decentralizacji;
odpowiednie zasoby;
zdolność podejmowania decyzji;
koordynacja działań;
kontrola realizacji celów;
zdolność reagowania na zmiany otoczenia;
kultura wspierająca sposób działania organizacji.

ZPE wskazuje m.in. na znaczenie prostoty struktury, przejrzystości przepływu informacji oraz harmonizacji władzy, informacji i odpowiedzialności.

Przykłady organizacji.

Organizacją może być bardzo mały podmiot składający się z kilku osób, ale również globalna instytucja zatrudniająca setki tysięcy pracowników.

Przykłady organizacji gospodarczych:

bank;
spółka produkcyjna;
sieć sklepów;
firma technologiczna;
przedsiębiorstwo transportowe.

Przykłady organizacji publicznych:

urząd miasta;
ministerstwo;
publiczna szkoła;
publiczna uczelnia;
określone jednostki administracji publicznej.

Przykłady organizacji pozarządowych i społecznych:

fundacja;
stowarzyszenie;
klub sportowy działający w odpowiedniej formie organizacyjnej;
organizacja charytatywna;
organizacja społeczna.

Przykłady organizacji międzynarodowych:

Organizacja Narodów Zjednoczonych;
Światowa Organizacja Zdrowia;
Międzynarodowa Organizacja Pracy;
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.

W przeciwieństwie do wcześniejszego, często spotykanego uproszczenia, sam budynek kościoła, synagogi czy meczetu nie jest organizacją tylko dlatego, że jest miejscem kultu. Organizacją może być natomiast wspólnota, kościelna jednostka organizacyjna, związek wyznaniowy lub inny podmiot posiadający odpowiednią strukturę i cele. Polskie przepisy wprost posługują się pojęciem kościelnych jednostek organizacyjnych.

Najczęstsze pytania dotyczące organizacji.

Czy każda grupa ludzi jest organizacją?

Nie. Przypadkowa grupa osób stojących na przystanku nie jest organizacją. Organizacja wymaga co najmniej określonego celu, współdziałania i pewnego stopnia uporządkowania.

Czy organizacja musi mieć pracowników?

Nie zawsze w rozumieniu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Niewielka organizacja społeczna może opierać działalność np. na członkach lub wolontariuszach. Istotne jest uczestnictwo ludzi realizujących jej cele.

Czy organizacja musi osiągać zysk?

Nie. Organizacje mogą działać zarówno w sektorze gospodarczym, jak i publicznym czy społecznym. Organizacje pozarządowe w rozumieniu ustawy są podmiotami niedziałającymi w celu osiągnięcia zysku.

Czy organizacja musi mieć strukturę?

Tak, choć stopień jej formalizacji może być bardzo różny. W kilkuosobowym zespole struktura może być niemal nieformalna, natomiast duża instytucja może posiadać wielopoziomowy system działów, stanowisk i zależności służbowych.

Czy firma jest organizacją?

Tak, przedsiębiorstwo można analizować jako organizację. Organizacja jest jednak pojęciem szerszym i obejmuje również podmioty, które nie prowadzą działalności gospodarczej.

Czy organizacja musi mieć osobowość prawną?

Nie. Prawo rozróżnia m.in. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa może przyznawać zdolność prawną.

Czym organizacja różni się od organizowania?

Organizacja w znaczeniu rzeczowym jest określoną całością lub podmiotem. Organizowanie jest procesem tworzenia lub porządkowania tej całości. W naukach o zarządzaniu odpowiada to rozróżnieniu organizacji w znaczeniu rzeczowym i czynnościowym.

Organizacja – definicja w skrócie.

Organizacja jest celowo utworzonym i uporządkowanym systemem składającym się z ludzi oraz innych powiązanych ze sobą elementów, które współdziałają w celu osiągania określonych rezultatów. Posiada określone cele, strukturę, zasoby, system komunikacji i relacje z otoczeniem. Organizacje mogą mieć bardzo różny charakter – gospodarczy, publiczny, społeczny, edukacyjny, polityczny, religijny czy międzynarodowy.

W naukach o zarządzaniu pojęcie organizacji może być używane w znaczeniu rzeczowym, czynnościowym i atrybutowym. Organizacja w znaczeniu rzeczowym oznacza konkretną instytucję lub podmiot, w znaczeniu czynnościowym – proces organizowania, a w znaczeniu atrybutowym – określony stopień uporządkowania.

Jedną z najważniejszych właściwości organizacji jest wzajemna zależność jej elementów. Ludzie, zadania, technologia, zasoby, informacje i struktura powinny tworzyć system umożliwiający osiąganie celów całej organizacji. Jednocześnie organizacja jest systemem otwartym – korzysta z zasobów otoczenia i przekazuje do niego efekty swojej działalności.